Ο Όμιλος Φίλων του Αγίου Όρους, “Ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης”, πραγματοποίησε επταήμερο οδοιπορικό-προσκύνημα- εκδρομή στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, που επιτεύχθηκε με την βοήθεια του Θεού , την σύμπραξη των μελών και φίλων και με την μεθοδική επιμέλεια του Νικολάου Παπαδοπούλου, μέλους του διοικητικού μας συμβουλίου.Οι πρώτες αναφορές έγιναν περνώντας έξω από την Νέα Καρβάλη του Νομού Καβάλας , όπου οι εκδιωχθέντες από την πατρώα Καρβάλη έφεραν το σκήνωμα του Αγίου Γρηγορίου και την τέχνη παρασκευής του κουραμπιέ.
Φτάνοντας στα σύνορα των Κήπων παρατηρεί κανείς μια μίζερη εικόνα των εγκαταστάσεων μας, σε αντίθεση με την τουρκική πλευρά όπου τα κτίρια είναι σύγχρονα και φροντισμένα.
Προσεγγίζοντας τα Ipsala στην συνέχεια Tekirdag-Ραιδεστός φθάσαμε στο Canakkale όπου περάσαμε από την Ευρωπαϊκή στην Ασιατική πλευρά με μία εξαιρετική καλωδιακή σύγχρονη γέφυρα μήκους 3,5 χλμ.
Είδαμε την θάλασσα του Μαρμαρά που προς βορρά μετονομάζεται σε Προποντίδα, σε στενά Βοσπόρου και τέλος οδηγεί στην Μαύρη Θάλασσα, cara deniz. Αναφερθήκαμε στην μάχη της Καλλίπολης κατά τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, 1914-18, και την σύνδεση των γεγονότων με την Θεσσαλονίκη. Τότε πολλοί τραυματίες μεταφέρθηκαν και πέθαναν στην νεοαπελευθερωμένη τότε πρωτεύουσα της Μακεδονίας και τάφηκαν στα συμμαχικά κοιμητήρια της οδού Λαγκαδά.
Μυσία, Μουδανιά Απολλωνία και πολλά άλλα μέρη με ελληνικά ονόματα που οι Τούρκοι συνήθως παραφράζουν.
Εκεί ο Ιουστινιανός κατασκεύασε θερμά λουτρά για χάρη της Θεοδώρας στις αρχές του 6ου αι. μ.χ.
Προσεγγίζοντας την Προύσα – Bursa, παρατηρεί κανείς μια μεγαλούπολη των πέντε εκατομμυρίων κατοίκων , με εργοστάσια κατασκευής ιταλικών αυτοκινήτων . Η τραγουδίστρια Γλυκερία ανοίγει το μουσικό τους φεστιβάλ κάθε χρόνο μέχρι τώρα.
Οι εκδιωχθέντες Ελληνες της περιοχής πήραν μαζί τους την εικόνα της Παναγίας της Προυσιωτισας στο Καρπενήσι όπου εγκαταστάθηκαν.
Ακολούθως βλέπει κανείς ,το όρος Όλυμπος – Ulundar , της Βιθυνίας ύψους 2.500 μέτρων και το άγαλμα του Οσμάν Γαζή , σημαντικού σουλτάνου, ιδρυτού της Οθωμανικής αυτοκρατορίας το 1324 μχ.
Οι δυτικοί σταυροφόροι μόνο κακό και ζημίες προξένησαν περνώντας από τις περιοχές αυτές, ρημάζοντας και κλέβοντας πολύτιμα είδη και οστά αγίων από ναούς, περίπου στο 1.200 μχ.
Ο Μέγας Κωνσταντίνος μετέφερε την πρωτεύουσα της Ρωμαικής αυτοκρατορία στο Βυζάντιο και σταμάτησε τους διωγμούς κατά των Χριστιανών στις αρχές του 4ου αι. μ.χ.
Οι επτά εκκλησίες, Έφεσος, Σμύρνη, Πέργαμος, Θυάτειρα, Σάρδεις , Φιλαδέλφεια και Λαοδίκεια, βρίσκονται όλες στην Μικρά Ασία , καθημας Ανατολή.
Η Βιθυνία, όπου έγινε η Α Οικουμενική Σύνοδος το 325 μχ. ήταν ελληνιστικό βασίλειο και αποτελούσε το γεωπολιτικό κλειδί της Μ. Ασίας.
Η Αγία Ελένη μητέρα του αγίου Κωνσταντίνου είχε γεννηθεί στην Yalova.
Προσεγγίζοντας την σύγχρονη Άγκυρα , πρωτεύουσα τους, των έξι εκατομμυρίων κατοίκων παρατηρεί κανείς όπως και αλλού τεράστια ανοικοδόμηση . Να σημειωθεί ότι η Τουρκία το 1980 είχε πληθυσμό 40 εκατομμύρια και σήμερα ξεπερνά τα ογδόντα εκατομμύρια κατοίκους. Στην πόλη Polatli βρίσκεται ο ποταμός Σαγγάριος όπου το καλοκαίρι του 1921 οι Τούρκοι με επικεφαλής τον Κεμάλ απώθησαν τον ελληνικό στρατό. Ήταν το τέλος μιας σημαντικής εκστρατείας και η αρχή μιας εθνικής τραγωδίας.
Στη συνέχεια φθάνει κανείς στην Καππαδοκία την περιοχή των όμορφων αλόγων. Πόλεις όπως Ak Saray, Nev Sehir -Νεάπολη, απο όπου οι Μωαμεθανοί μετέφεραν χιλιάδες χριστιανούς στην καταληφθείσα Κωνσταντινούπολη το 1453 μχ για να μην φανούν οι σφαγές που διέπραξαν.
Οι εκδιωχθέντες Νεαπολίτες, εγκαταστάθηκαν στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης , όπου ως άριστοι κτηνοτρόφοι εμπορεύονταν γάλα μέχρι το 1950 περίπου.
Η πόλη διαθέτει bezesten -αγορά ενδυμάτων, πολυτίμων λίθων και πρόδρομος των τραπεζών καθώς και χάνια όπου σταματούσαν οι Μουσουλμάνοι καθ οδόν προς την Μέκκα για προσκύνημα.
Το μεγάλο τους τζαμί διαθέτει επτά μιναρέδες.
Επισκεφθήκαμε τα Φάρασα , ένα χωριό που βρίσκεται στο βάθος μιας χαράδρας, τόπο καταγωγής των Αγίων Αρσενίου και Παισίου με αισθήματα συγκινήσεως , όπου διασώζονται τα ερείπια του σπιτιού.
Ο σημερινός Τούρκος κάτοικος του σπιτιού μας υποδέχθηκε με φωτογραφία του Αγίου και μάλλον απορημένος. Η τοπική εκκλησία μετατράπηκε σε τζαμί το 1927. Ο πληθυσμός μέχρι τότε ήταν αμιγώς ελληνοχριστιανικός. Διασώζεται τμήμα του κάστρου -cale, της Βυζαντινής περιόδου.
Στην περιοχή βρίσκεται το Αργαίον Όρος , όπου ο Άγιος Γεώργιος σκότωσε τον δράκο κατά την παράδοση , ο δε γεωγράφος Στράβων έγραφε ότι ήταν πάντοτε χιονισμένο.
Επισκεφθήκαμε την πόλη Προκόπι Ozcup, όπου ο νεαρός Ιωάννης με καταγωγή από την Ρωσία έμεινε για χρόνια σε ένα στάβλο Μωαμεθανού αφέντη, όπου και πέθανε 39 ετών. Εκανε θαύματα. Όταν οι Τούρκοι εξεδίωξαν τους κατοίκους επέτρεψαν σε αυτούς να πάρουν το σκήνωμα του μαζί τους, στο Προκόπι της Ευβοίας , την νέα πατρίδα όπου εγκαταστάθηκαν.
Οι Άγιοι Απόστολοι Παύλος και Ανδρέας έκαναν αποστολικές περιοδείες σε Ικόνιο, Λυκαονία, Σινώπη , Πόντο, Σκυθία, Αντιόχεια, Εφεσο, Λαοδίκεια, Βιθυνία, Νικομήδεια , Χαλκηδόνα και αλλού.
Επισκεφθήκαμε τις κατακόμβες- υπόσκαφη πολιτεία της Μαλακοπής, όπου σε βάθος 80 και πλέον μέτρων ζούσαν περίπου είκοσι χιλιάδες χριστιανοί από την εποχή των Ρωμαίων , 200 πχ , μετά των Σελτζούκων μέχρι περίπου το 1850. Η ολοκληρωτική εκδίωξη των Ελλήνων έγινε το 1923 και εγκαταστάθηκαν στην Τούμπα Θεσσαλονίκης. Η εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων κατασκευής αρχών του 20ου αι. διατηρείται καλά ως μουσείο.
Οι εχθροί ήταν πολλοί και οι κάτοικοι είχαν φτιάξει εκκλησία, δωμάτια, μαγειρεία, αποθήκες τροφίμων, αναρρωτήρια, χώρους ανάγκης , κοιμητήρια και αμυντικά έργα. Εντυπωσιακό.
Στην Σινασό – Ηλιούπολη βλέπει κανείς εξαιρετικά αρχοντικά σπίτια, διατηρημένα από Μουσουλμάνους που τα κατέχουν, Ελλήνων που κέρδιζαν χρήματα ως έμποροι και ναυτικοί .
Επίσης διασώζονται το αρρεναγωγείο, το σχολείο θηλέων από όπου αποδεικνύεται ότι οι Ελληνες τότε, είχαν την γυναίκα σε θέση περίοπτη σε αντίθεση με τους Τούρκους.
Διασώζεται ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης του έτους 1729 όπου ο Πατριάρχης τελεί λειτουργία με άδεια των Τούρκων μια φορά τον χρόνο.
Επισκεφθήκαμε την πόλη Qioreme. Εκεί διασώζονται υπόσκαφα κωνοειδή φυσικά κατασκευάσματα όπου ξεκίνησε ο Μοναχισμός.
Ναοί και χώροι λαξευμένοι μέσα στον βράχο, των Αγίων Βαρβάρας, Ονουφρίου , Γρηγορίου και άλλων πολλών.
Κατακόμβες μοναστήρια της Καππαδοκίας, φημισμένες λαξευμένες στον βράχο εκκλησίες του Γκιόρεμε.
Ορισμένοι έκαναν πτήση με αερόστατο τα χαράματα.
Στην Καισάρεια -Kayseri παρατηρούμε τα τείχη που ο Ιουστινιανός έκτισε τον 5ο αι. μχ. και το όνομα της πόλεως δόθηκε από τον στρατηγό Τιβέριο προς τιμήν του Καισαρος.
Είναι η πατρίδα του Αγίου Βασιλείου, ο οποίος ως επίσκοπος μάζεψε χρήματα και τιμαλφή για να δώσει στον εισβολέα εχθρό και να αποχωρήσει.
Όμως οι επιδρομείς έφυγαν και τότε ο Βασίλειος έκανε πιτάκια , έβαλε μέσα ότι του είχαν παραδώσει οι κάτοικοι από τα τιμαλφή και τα επέστρεψε σε αυτούς. Έτσι ξεκίνησε το έθιμο της βασιλόπιτας με το φλουρί.
Οι κάτοικοι έφτιαχναν κοινό φαγητό -κουρμπάνι- με βοδινό κρέας σε συνεργασία με τους Αρμένηδες κατά την εορτή του Προφήτου Ηλιού.
Επίσης στην περιοχή αυτή κατοικούσαν οι Καραμανλήδες οι οποίοι έγραφαν ελληνικά και μιλούσαν τουρκικά.
Ο ποιητής έγραψε για την Καππαδοκία,
” Βασίλειος ο Διγενής και θαυμαστός Ακρίτης, των Καππαδόκων το τερπνόν και πανθαλες τε ρόδον, ο της ανδρείας στέφανος, η κεφαλή της τόλμης”.
” Αφού μπορείς ακόμη να φυσήξεις ένα σπίρτο, ο κόσμος όλος είναι δικός σου¨”.
” Ναός ειμί των πανσέπτων βασιλέων ευσεβών Κωνσταντίνου και Ελένης
διωκτών των ασεβών επι μέν Σουλτάν Αχμέτ ανεγέρθην ολικώς
επι δε Αβδούλ Μετζήτ εκαλλωπίσθην ως εικός, και επι της ιεραρχίας Παισίου του κλεινού,
δι αγώνων και δαπάνης του της Σινασού κοινού,
ανεγέρθη εκ βάθρων τω 1729 επισκευάσθηκε δε τω 1850.”
Επειτα όλα βυθίσθηκαν στο παρελθόν.
Εύχομαι σε όλους και όλες , και εις άλλα πολλά με υγεία.
Γεώργιος Σ. Πουρνάρης